In veel gezinnen begint de discussie zodra het scherm aangaat: eerst nog een aflevering, eerst nog een spel. Terwijl de taken blijven liggen, groeit de ergernis. Een duidelijke afspraak dat de taken voor het scherm komen, kan veel van die discussie voorkomen. Ze werkt echter alleen als ze helder is, eerlijk aanvoelt en voor iedereen geldt, ook voor de volwassenen die zelf graag even in de zetel zakken.
Een afspraak die iedereen begrijpt
Maak de afspraak samen, op een rustig moment, en leg uit waarom ze nuttig is. Niet als straf, maar als een vaste volgorde: eerst het werk, dan het plezier. Bespreek welke taken telkens vooraf gedaan moeten zijn, bijvoorbeeld de tafel afruimen, de boekentas klaarzetten en de eigen kamer opruimen. Schrijf ze op en hang de lijst dicht bij het scherm, zodat niemand kan zeggen dat hij het vergeten was.
Ook de volwassenen houden zich eraan. Als de ouders zelf voor de televisie zakken terwijl de vaat blijft staan, zal het kind weinig zin hebben om zich aan de afspraak te houden. Ook de volwassenen hebben taken die eerst komen, zoals de afwas of de was ophangen. Zo blijkt dat het om de volgorde gaat en niet om macht, en dat de afspraak voor het hele gezin geldt, van klein tot groot.
Maak het ook makkelijk om de afspraak na te leven. Een lijstje met vinkjes maakt zichtbaar wat er nog moet gebeuren. Een zandloper of een liedje kan helpen om de taken sneller af te ronden. Wie klaar is, meldt dat aan een volwassene, en dan mag het scherm aan. Dat moment van afmelden geeft het kind een gevoel van trots en maakt de overgang duidelijk, zodat er geen discussie meer nodig is.
Er zijn dagen waarop de afspraak niet past, bijvoorbeeld als er bezoek is of als het gezin een uitstap heeft gemaakt. Dan kan het gezin samen besluiten om een uitzondering te maken, zolang dat vooraf wordt uitgesproken. Na een tijd kijk je terug: werkt het? Zijn er taken die anders moeten? Een afspraak die kan meegroeien, blijft langer bestaan en geeft minder ruzie dan een strenge regel die niemand meer begrijpt.
